Przejdź do komentarzy

Chemikalia a zmiana klimatu

W skali globalnej zużywamy obecnie więcej energii niż kiedykolwiek dotychczas, co ma poważne skutki dla ziemskiego klimatu. Wprawdzie uwalnianie niektórych chemikaliów do środowiska może przyczyniać się do przyspieszenia zmiany klimatu, ale chemikalia stanowią także część rozwiązania problemu.

Nasze zapotrzebowanie na energię nigdy nie było większe. Globalnie zużywamy więcej energii niż kiedykolwiek dotychczas i popyt na nią gwałtownie wzrasta. Ekspansja gospodarcza wschodzących gospodarek rynkowych, przyrost liczby ludności i coraz częstsze korzystanie z urządzeń zużywających energię należą do czynników, które najbardziej się do tego przyczyniają.

Efekt cieplarniany

W skład promieniowania słonecznego wchodzą światło widzialne oraz promieniowanie ultrafioletowe, podczerwone i inne rodzaje promieniowania niewidoczne dla ludzkiego oka.

Około jedna trzecia promieniowania docierającego do atmosfery ziemskiej jest odbijana z powrotem w kosmos przez chmury, lód, śnieg, piasek i inne powierzchnie o wysokim współczynniku odbicia. Dwie trzecie promieniowania pochłania powierzchnia Ziemi i atmosfera. W miarę podgrzewania się lądy, oceany i atmosfera oddają tę energię w postaci promieniowania cieplnego w zakresie podczerwieni, które przechodzi przez atmosferę.

Pochłaniające ciepło gazy takie jak dwutlenek węgla (CO2) absorbują promieniowanie podczerwone i uniemożliwiają jego rozpraszanie w kosmosie, powodując zjawisko znane pod nazwą efektu cieplarnianego.

Gromadzenie się CO2 i innych gazów cieplarnianych w atmosferze jest głównym czynnikiem powodującym obserwowaną od niedawna zmianę klimatu.

Gazy cieplarniane wytwarzane przez ludzi

Szacuje się, że CO2 odpowiada za 64% globalnego ocieplenia powodowanego przez człowieka. Inne gazy cieplarniane są uwalniane w znacznie mniejszych ilościach, tym niemniej przyczyniają się w znaczącym stopniu do ogólnego efektu ocieplenia, gdyż pochłaniają ciepło znacznie silniej niż CO2. Taka sytuacja ma miejsce w przypadku metanu (CH4), który odpowiada za 17% globalnego ocieplenia powodowanego przez człowieka, i podtlenku azotu (N2O), który odpowiada za 6% tego efektu.

Główne gazy cieplarniane wytwarzane przez człowieka i ich źródła to:

  • CO2 pochodzący ze spalania paliw kopalnych (węgla, ropy naftowej i gazu) wykorzystywanych w produkcji energii elektrycznej, transporcie, przemyśle i gospodarstwach domowych oraz powstający w wyniku zmian w użytkowaniu gruntów, takich jak wylesianie;
  • CH4 z rolnictwa i składowania odpadów;
  • fluorowane gazy cieplarniane – takie jak wodorofluorowęglowodory (HFC), perfluorowęglowodory (PFC), heksafluorek siarki (SF6) i trifluorek azotu (NF3) – stosowane w przemyśle.

Jakie kroki podejmuje UE w celu łagodzenia skutków zmiany klimatu?

Działania UE w tym zakresie realizowane są na wielu płaszczyznach. Obejmują one na przykład gazy fluorowane, które mają wprawdzie mniejszy wpływ na zmianę klimatu niż CO2, ale budzą szczególny niepokój w kontekście zmian klimatycznych. Gazy te są stosowane w wielu rodzajach wyrobów, np. w urządzeniach chłodniczych, klimatyzacyjnych i w pompach ciepła. Kolejnym przykładem są perfluorowęglowodory stosowane w przemyśle kosmetycznym i farmaceutycznym oraz SF6 stosowany jako gaz izolacyjny.

Gazy fluorowane są uwalniane do atmosfery w ilościach mniejszych niż inne gazy cieplarniane, ale ich oddziaływanie jest wyjątkowo silne – wywierany przez nie efekt ocieplenia jest 23 000 razy większy niż ma to miejsce w przypadku CO2.

Z tego powodu UE podjęła decyzję o kontrolowaniu ich stosowania. Unijne przepisy dotyczące fluorowanych gazów cieplarnianych mają na celu zmniejszenie ich emisji w Unii o dwie trzecie w porównaniu z poziomem obserwowanym w 2014 r. Inicjatywa ta jest częścią ogólnego unijnego celu zmniejszenia emisji gazów cieplarnianych o 80-95% w 2050 r. w porównaniu z poziomem obserwowanym w latach 90. XX w.

Chemikalia występują wszędzie – także w ramach rozwiązania

Chemikalia są nie tylko częścią problemu – są także częścią rozwiązania. Zrównoważone źródła energii takie jak energia słoneczna polegają na innowacjach chemicznych wykorzystujących np. nanomateriały.

Jednym z głównych wyzwań związanych z energią odnawialną jest kwestia zwiększenia efektywności przy pomocy rozwiązań w zakresie magazynowania energii. Na przykład najlepsze warunki do stosowania paneli słonecznych występują na pustyni, ale nie jest to obszar zamieszkany przez większość ludzi. Z kolei wiatraki generują moc także w nocy, gdy zużycie energii osiąga najniższy poziom. Innymi słowy, technologie ukierunkowane na zwiększenie możliwości magazynowania i przesyłania energii to jeden z najważniejszych obszarów badań, gdzie potrzebne są innowacje.

Dowiedz się więcej


Route: .live1